Havacılık

EWIS (ELECTRICAL WIRING INTERCONNECTION SYSTEM)

Merhabalar.

u67u67uGeçtiğimiz haftalarda Türk Hava Yolları okulumuzda EASA PART 66/147 ile HUMAN FACTORS(İnsan Faktörleri) eğitimi verdi. Kendilerine buradan teşekkür etmek istediğim,  Kıymetli Rahmi Aykan Beyefendi ve Erdinç Erbay Beyefendi tarafından verilen eğitimde Türkiye’nin dört bir yanından katılımcılar bulundular. Her iki eğitimde de bahsi geçen  konulardan birisi EWIS eğitiminin EASA tarafından zorunlu kılınması idi. Eylül 2010’a kadar verilen sürenin ardından teknisyen yetiştirmede Modül 7’nin(Bakım Uygulamaları) altında EWIS konusunun bulunacağı aktarıldı. SİWEP ekibi teknik bir yazı isteği ile geldiğinde EWIS konusu mutlaka ele alınmalı dedim.

 

EWIS nedir? Neden önemlidir?

Her bir uçak kazasından sonra yapılan araştırmalar, yapılan hataların tespiti ve daha sonrasında getirilen kurallar neticesinde insan hatası kaynaklı kazaların büyük ölçüde önüne geçilmiş ancak yakıt tankında oluşan patlamalar kaynaklı kazaların oranı bir türlü azaltılamamıştır. Diğer sebeplerden kaynaklanan kaza oranlarında düşüş olmasına rağmen neden yakıt tankı kaynaklı kazalarda oran azalmamaktadır? Bu sorudan yola çıkan araştırmacıların varacağı adres kablolama sistemleri olmuştur.

 

17 Temmuz 1996’da TWA 800 uçuş numaralı Boeing 747’nin yakıt tankı patlamış, New York yakınında düşen uçağın 230 yolcusu ve uçuş mürettebatından kurtulan olmamıştır.

Havacılık tarihindeki en geniş kaza incelemelerinden birisi gerçekleştirilmesine karşılık, kazanın sebebi kesin olarak anlaşılamamıştır. Ancak National Transportation Safety Board (NTSB) patlamanın büyük olasılıkla tankta bulunan  yanıcı yakıt/hava karışımının ateşlendiği sırada olduğuna karar vermiştir.

 

TWA kazasından bu yana yakıt tanklarının güvenliğine büyük önem verilmiştir. FAA, yakıt tanklarında bulunan potansiyel ateşleme kaynaklarının düzeltilmesi için kapsamlı düzenlemeleri içeren, çok sayıda AD(Uçuşa elverişlilik Yönergesi) yayınlamıştır.

 

Temelde uçakların bakımı ve denetimi uçabilirliğin sürekliliği için yapılmaktadır. Uçabilirlikle ilgili talimatlar ise bakım programının geliştirilmesinin temellerini oluşturmaktadır. Büyük uçakların muayenelerinde, elektriksel kablolama sistemleri ve bileşenlerinin yanısıra toz ve birikmiş parçalar ile kirlenmeden kaynaklanan pek çok anormali ortaya çıkmıştır.

 

Ageing Transport System Rulemaking Advisory Committee (ATSRAC) 1998’de kurulduğunda yaşlı uçaklarda  kablolamanın nasıl yapıldığını, kablolama tipi ve servis tarihini esas alarak analiz etmiştir. Bundan başka uçak yaşı ile ilgili bozulmaların tespit edilmesinde görsel muayenenin yeterliliğini saptamak amacıyla görsel muayeneden elde edilen sonuçlar ile tahribatsız muayene ve laboratuar analizlerini kıyaslamıştır.

 

Analiz sonuçları, emniyetli uçuş için, hava araçlarında kritik bölgelerdeki eskimiş kabloların birleşim noktalarında kolayca tutuşabilen maddelerin, yüksek risk oluşturduğunu ortaya çıkarmıştır.

 

Analizler, kritik bölgelerdeki kablolama sistemleri için geliştirilen bakım programının daha detaylı incelemeyle yapıldığından emin olmak ve yangın riskini değerlendirmek için, Enhanced Zonal Analysis Procedure (EZAP)’ın geliştirilmesine öncülük etmiştir. Bakım emirleri geliştiren EZAP, özellikle bölgesel muayene prosedürlerinden kablolama odaklı versiyonuyla uçakların içerisinde herbir bölgenin analizinde kullanılmıştır.

 

FAA gibi EASA da büyük uçakların kablolama sistemlerinin emniyetinin artırılması için çeşitli düzenlemeler yapmıştır. Bakım elemanı yetiştirme kapsamında Modül 7’nin alt bölümü olarak EWIS eğitimini zorunlu kılmıştır. EWIS eğitimi hava aracındaki elektriksel sistemlerin emniyetli bir şekilde yönetilmesi; farklı kablo tiplerinin doğru kimliklendirilmesi, muayene kriterleri, hata toleransları, onarım ve önleyici bakım prosedürleri; General Visual Inspection (GVI) ve Detailed Inspection (DET/DI) prosedürlerinin anlaşılması, muayenede,  bölgesel alanda ve ortaya çıkabilecek tipik hasarlarda insan faktörü; kirlenme kaynakları, temizlik malzemeleri ve koruma prosedürleri; bağlantı cihazı türleri, parçaların değiştirme prosedürleri; kablo onarım tekniği pratikleri gibi konuları içermektedir.

 

Prosedüre uy!

 

Havacılıkta yap denileni yapmak, yapma denileni yapmamak, bakım programlarında yapılan işleri kaydetmek, sizden sonra görevi devralacak görevliye bilgi vermek, ama mutlaka kaydetmek hatayı ortadan kaldırır demişti, İnsan Faktörleri dersini anlatan Eğitmenimiz.

 

Artık EWIS konusu da bu kadar ayrıntılı anlatılıp öğretildikten sonra bu alanda yapılan bakım programlarında tek yapmamız gereken ‘Prosedüre Uy!’ olacak.

 

Daha iyi eğitimli teknisyenlerimizin elinden geçen uçaklarla güvenli uçuşlara, güzel yarınlara….

 

Saygılar

M.Tülin YILDIRIM

 

Yorum Yaz